Wederopbouwplan Scheveningen - 1945

Kaartviewer (laden kan paar seconden duren)

Scheveningen en de Noordzee zijn al eeuwenlang onlosmakelijk met elkaar verbonden. Waar de binding in vroegere tijden vooral lag op het vlak van visserij, is sinds twee eeuwen de focus steeds meer komen te liggen op het toerisme. In 1818 werd ten noordoosten van het oude vissersdorp op 700 meter afstand een houten badhuis gebouwd met de naam Pronkenburg. Op deze plek zou in 1884 het statige Kurhaus worden gerealiseerd. Eerst nog vrijstaand, maar rond de eeuwwisseling werd dit gebouw vergezeld door nog enkele statige hotels in de nabije omgeving, zoals het Palacehotel, het Oranjehotel, het Grand Hotel en Hotel Seinpost.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het Scheveningse kustgebied grotendeels ontruimd om zo plaats te maken voor de kustverdediging. Deze verdedigingslinie bestond uit een metershoge antitankmuur met bunkers op de boulevard, prikkeldraad en mijnenvelden op het strand. De pier ging in 1943 verloren als gevolg van een grote brand, maar de grote hotels overleefden -weliswaar gehavend- de oorlog.

Wederopbouwplan
Nog tijdens de oorlog werkte architect en kunstenaar Herman Rosse in opdracht van de VVV aan een wederopbouwplan voor Scheveningen Bad. Dit plan werd al in de zomer van 1945 gepresenteerd. Een van de belangrijkste doelstellingen van dit plan was om badplaats geschikt te maken voor het aankomende massatoerisme. Scheveningen Bad moest voor iedereen toegankelijk worden, niet alleen voor de elite. De bestaande hotels kregen met dit plan nieuw leven ingeblazen waarbij ze werden geflankeerd door andere toeristische voorzieningen zoals casino's, restaurants en theaters.

Het Kurhaus kreeg een centrale positie in het wederopbouwplan. Achter dit hotel moest een grote waterpartij komen met in het midden een eilandje waarop orkesten konden spelen. Dit eilandje zou ongeveer liggen op het huidige kruispunt van de huidige Gevers Deynootweg en Badhuisweg. De Gevers Deynootweg moest zo'n 75 meter verder naar het achterland worden verplaatst en worden hernoemd tot Gevers Deynootboulevard. Hiervoor zou de bestaande bebouwingsstrook tussen de oude Gevers Deynootweg en de Dirk Hoogenraadstraat moeten wijken. De weg werd hierbij over de volle lengte recht getrokken, waarbij deze voor het Kurhaus met een vloeiende boog rond de waterpartij werd geleid. Langs de nieuwe Gevers Deynootboulevard moesten alle voorzieningen komen. Aan het einde van de zicht-as, in de richting van Scheveningen-Dorp, werd ruimte gereserveerd voor Hotel Noordzee. Richting het Zwarte Pad was geen afsluitend gebouw gepland. Wel zou een flink stuk van het Oostduinpark worden geclaimd voor nieuwbouw. De van Alkemadelaan werd hierbij doorgetrokken tot aan de Gevers Deynootboulevard en een nieuwe ovaal congresgebouw aan het strand. Hierdoor zou de smalle Zwolsestraat overbodig worden.

Groenstrook

Gevers Deynootplein met het Kurhaus

Tussen de Gevers Deynootweg en de hotels aan de kust werd een brede strook vrijgehouden voor groen. Hiermee werd de suggestie gewekt dat de hotels staan in een groeie omgeving in plaats van in de stad. In deze strook werd ruimte gereserveerd voor tennisbanen bij enkele hotels. Ook zou er een nieuwe ondergrondse tramlijn worden aangelegd langs de hotels. Deze tramlijn werd richting zuidwesten doorgetrokken richting de huidige keerlus aan de Zeeruststraat. Aan de noordoostkant moest de tramlijn eindigen in Gebouw Oostduin. Hier zou ook het nieuwe eindpunt van de Hofpleinlijn moeten komen.

Eiland voor de kust
Het wederopbouwplan voorzag niet in herbouw van de verwoeste pier. In plaats daarvan zou er een 200 meter lang eiland worden opgespoten op 700 meter uit de kust. Dit eiland in de vorm van een schip moest tevens aanlegplaats worden voor de cruiseschepen in de Noordzee. Het blijft wel onduidelijk hoe gasten tussen het eiland en vasteland werden verplaatst.

Uitvoering
De opdracht voor het wederopbouwplan was niet door de overheid gegeven, maar door de VVV. Hierdoor was er niet direct draagvlak voor het plan. Het tijdstip van presenteren was net iets te snel na de beƫindiging van de oorlog. Men had op dat moment andere prioriteiten in de stad. Ook de term wederopbouwplan was wat ongelukkig gekozen. Het gebied direct langs de kust was wel flink afgeragd door de bezetter, maar van verwoesting was geen sprake. De term wederopbouw zou vooral gaan gelden voor compleet verwoeste gebieden en voor grote woningbouwplannen om mensen nieuwe huisvesting te kunnen bieden.

Van het plan is uiteindelijk niks terechtgekomen. Vraag is of de strikte scheiding tussen stadslandschap aan de Gevers Deynootboulevard en de ogenschijnlijk landelijk gelegen hotels aan de kustlijn had kunnen werken. Waarschijnlijk zou het tussenliggende groengebied in latere jaren alsnog worden opgeofferd voor stedelijke functies. Het rondje tram langs de boulevard zou tegenwoordig nuttig zijn voor wat meer spreiding van uitstaplocaties. Deze ondergrondse lijn had een mooie aanzet kunnen vormen van de regelmatig besproken metro tussen Den Haag Centraal en Scheveningen.


Bron kaart: Plan voor den wederopbouw van de badplaats Scheveningen (1945)